Mijn Superkracht.nl

24
03
2015

Uitspraken en gezegden

Van de week luisterden wij naar de radio. Bij Tros Kamerbreed was Jan Marijnissen aan het woord. Hij had het over: “rust voor de storm”. Het verbaasde mij dat hij dit zelf niet hoorde, ook de presentator reageerde niet, tenminste niet hoorbaar. Op zich vond ik het wel grappig, het geeft aan hoe moeilijk onze gezegden zijn. We kennen allemaal wel voorbeelden van kinderen die appels met citroenen vergelijken. Maar ik heb ook een leerling die zegt: “Hoe je het ook wendt, draait, keert of ziet”,  het blijft lastig. En onze voormalige premier Jan Peter Balkenende had het over: “Beter een goed begin dan half werk”.

Er zijn zat sites te vinden waarop opmerkelijke versprekingen staan. Uit pure interesse ben ik gaan zoeken. En dan kun je uren bezig zijn…. “Spreekmoorden en verzegden” is een amusante site, maar er zijn talloze sites. Het meest opvallende spreekwoord wat wij mogelijk allemaal onjuist gebruiken is: “De mussen vallen dood van het dak”. Ewout Sanders heeft er in het NRC van 24 juli 2006 een uitgebreide verhandeling over geschreven. Het lijkt namelijk niet erg logisch dat de mussen dood van het dak vallen. Al is het nog bloedheet. Logischer zou het zijn dat de mossen van het dak vallen. Wanneer het mos uitdroogt,  laat het namelijk los van de daken. Pas in 1976 werd de uitdrukking “De mussen vallen dood van het dak” voor het eerst in Van Dale opgenomen. Toch maar weer een bewijs dat onze taal leeft. En wie weet wordt “Hoe je het ook wendt, draait, keert of ziet” een echt spreekwoord.

Wist je overigens het verschil tussen een spreekwoord of een gezegde? Een spreekwoord is onveranderlijk in formulering en woordkeus, het heeft altijd de vorm van een mededelingszin en de persoonsvorm staat in de tegenwoordige tijd. Het is een uitspraak met een algemene levenswijsheid. Een gezegde is een vaste verbinding van woorden met een figuurlijke betekenis die geen werkwoord bevat en dus op zichzelf nooit een zin vormt (bron: www.onzetaal.nl).  

Dit artikel verscheen eerder in het Tijdschrift voor Remedial Teaching, uitgegeven door de Landelijke Beroepsvereninging Remedial Teachers (LBRT). Meer informatie over de LBRT leest u hier.

 

Door: Marion Visser

Marion heeft sinds 7 jaar een eigen praktijk voor remedial teaching in Rotterdam. Ik geniet er van om kinderen te zien groeien. Geen groter compliment dan een leerling die met sprongen vooruit gaat! Daarnaast ben ik sinds een aantal maanden Jungle Memory Coach.
Terug